โบนัสสิ้นปี เสียภาษีเท่าไหร่ วางแผนอย่างไรให้เสียภาษีน้อยที่สุด

ทุกสิ้นปี พนักงานจำนวนมากตื่นเต้นกับโบนัสที่จะได้รับ แต่ก็มักแปลกใจเมื่อเห็นยอดภาษีหัก ณ ที่จ่ายจากโบนัสก้อนนั้นสูงกว่าที่คาดไว้มาก คำถามที่พบบ่อยคือ "โบนัสเสียภาษีแพงกว่าเงินเดือนปกติหรือเปล่า" คำตอบสั้น ๆ คือไม่ใช่ — ประเทศไทยไม่มีอัตราภาษีพิเศษสำหรับโบนัส บทความนี้อธิบายกลไกที่แท้จริง พร้อมแนะนำวิธีวางแผนภาษีให้เสียน้อยที่สุดอย่างถูกกฎหมาย

โบนัสไม่มีอัตราภาษีพิเศษ ใช้อัตราก้าวหน้าเดียวกับเงินเดือน

เงินโบนัสสิ้นปีถือเป็นเงินได้ประเภทที่ 1 ตามมาตรา 40(1) แห่งประมวลรัษฎากร ซึ่งเป็นประเภทเดียวกับเงินเดือนปกติ เมื่อถึงเวลายื่นแบบภาษีประจำปี โบนัสจะถูกนำไปรวมกับเงินเดือนทั้งปี แล้วคำนวณภาษีตามอัตราก้าวหน้าเดียวกันทั้งหมด ไม่มีอัตราพิเศษที่สูงกว่าสำหรับโบนัสโดยเฉพาะ

เงินได้สุทธิ (บาท)	อัตราภาษี
0 - 150,000	ยกเว้น
150,001 - 300,000	5%
300,001 - 500,000	10%
500,001 - 750,000	15%
750,001 - 1,000,000	20%
1,000,001 - 2,000,000	25%
2,000,001 - 5,000,000	30%
มากกว่า 5,000,000	35%

อ่านรายละเอียดตารางอัตราภาษีก้าวหน้าเต็มรูปแบบและวิธีคำนวณได้ที่ อัตราภาษีก้าวหน้า 2569

ทำไมโบนัสก้อนใหญ่ถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายเยอะ

สาเหตุที่หลายคนเห็นยอดหักภาษีจากโบนัสสูงผิดปกติ เป็นเพราะนายจ้างมักใช้วิธีคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่ายแบบประมาณการรายได้ทั้งปี (annualized) คือประเมินรายได้รวมทั้งปีของพนักงานรวมโบนัสก้อนนั้นเข้าไปด้วย เพื่อคาดการณ์ว่าเงินได้ทั้งปีจะตกอยู่ในอัตราภาษีขั้นใด แล้วจึงหักภาษี ณ ที่จ่ายในงวดโบนัสตามอัตรานั้น ทำให้ยอดหักในเดือนที่ได้โบนัสดูสูงกว่าปกติมาก

อย่างไรก็ตาม นี่เป็นเพียงการประมาณการล่วงหน้าเท่านั้น ภาระภาษีที่แท้จริงจะถูกคำนวณอย่างถูกต้องอีกครั้งตอนยื่นแบบภาษีประจำปี หากยอดที่ถูกหักไว้มากกว่าภาษีที่ต้องจ่ายจริง จะได้รับเงินคืนภาษี แต่หากหักไว้น้อยกว่า ก็ต้องจ่ายเพิ่ม ดังนั้นยอดหัก ณ ที่จ่ายที่ดูสูงในตอนแรกไม่ใช่ตัวเลขสุดท้ายที่ต้องเสียจริงเสมอไป

ตัวอย่าง: โบนัสดันเงินได้ขึ้นบันไดภาษีขั้นใหม่

สมมติพนักงานรายหนึ่งมีเงินเดือนสม่ำเสมอตลอดปี และเงินได้สุทธิจากเงินเดือนเพียงอย่างเดียวอยู่ที่ประมาณ 480,000 บาท ซึ่งอยู่ในช่วงอัตราภาษี 10% แต่ปลายปีได้รับโบนัสก้อนใหญ่เพิ่มเข้ามา ทำให้เงินได้สุทธิรวมทั้งปีขยับขึ้นไปแตะช่วง 500,001-750,000 บาท ซึ่งเป็นอัตรา 15% ส่วนของเงินได้ที่เกิน 500,000 บาทจึงถูกเก็บภาษีในอัตราที่สูงขึ้น

ในสถานการณ์เช่นนี้ การเพิ่มเงินสะสมกองทุนเกษียณ (RMF/SSF/PVD/กบข.) หรือใช้สิทธิลดหย่อนอื่นก่อนสิ้นปี จะช่วยดึงเงินได้สุทธิให้ต่ำลง ซึ่งอาจทำให้ส่วนของเงินได้ที่เคยตกอยู่ในอัตรา 15% กลับมาอยู่ในอัตรา 10% ได้ ทำให้ประหยัดภาษีได้มากกว่าปกติ นี่คือเหตุผลว่าทำไมโบนัสมักเป็นตัวกระตุ้นที่ทำให้การใช้สิทธิลดหย่อนให้เต็มที่ในปีนั้นคุ้มค่ามากเป็นพิเศษ

กลยุทธ์วางแผนภาษีก่อนสิ้นปี

• เพิ่มเงินสะสมกองทุนเกษียณ — RMF, SSF, PVD, กบข. ภายในเพดานรวม 500,000 บาทต่อปี อ่านรายละเอียดเพดานที่ เพดานรวม RMF/SSF/กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ
• ซื้อกองทุน ThaiESG เบี้ยประกันชีวิต/สุขภาพ หรือเงินบริจาคที่ยังไม่ได้ใช้สิทธิให้ครบ
• ดำเนินการทุกอย่างก่อนวันที่ 31 ธันวาคม ของปีภาษีนั้น เพื่อให้สิทธิลดหย่อนมีผลกับเงินได้ปีเดียวกับที่ได้รับโบนัส
• ตรวจสอบรายการลดหย่อนทั้งหมดที่ยังเหลือสิทธิอยู่ในเช็กลิสต์ปลายปี อ่านเพิ่มเติมที่ เช็กลิสต์ภาษีก่อนสิ้นปี

คำถามที่พบบ่อย

บทความที่เกี่ยวข้อง

อ้างอิง

• ประมวลรัษฎากร มาตรา 40(1) และมาตรา 50 ว่าด้วยการหักภาษี ณ ที่จ่าย — กรมสรรพากร
• คำสั่งกรมสรรพากรว่าด้วยวิธีคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่ายเงินได้ประเภทเงินเดือน — กรมสรรพากร

หมายเหตุ: อัตราภาษีก้าวหน้าและเพดานลดหย่อนอาจมีการปรับปรุงเป็นระยะโดยประกาศกรมสรรพากร ควรตรวจสอบข้อมูลล่าสุดก่อนวางแผนภาษีทุกครั้ง เนื้อหานี้เป็นการอธิบายหลักการทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางภาษีเฉพาะบุคคล