สามีภรรยา ยื่นภาษีรวมหรือแยก แบบไหนดีกว่ากัน

คู่สมรสที่จดทะเบียนสมรสถูกต้องตามกฎหมายในไทยมีสิทธิเลือกได้ว่าจะยื่นภาษีแยกกัน (แยกยื่น) โดยแต่ละฝ่ายยื่นแบบ ภ.ง.ด. 90/91 ของตนเอง หรือจะยื่นภาษีรวมกัน (รวมยื่น) โดยนำเงินได้มารวมคำนวณในแบบเดียว ซึ่งเป็นทางเลือกที่ทำใหม่ได้ทุกปี ไม่ได้ผูกมัดตายตัว คำถามที่คู่สมรสส่วนใหญ่สงสัยคือแบบไหนทำให้เสียภาษีรวมน้อยกว่ากัน คำตอบคือขึ้นอยู่กับตัวเลขรายได้และค่าลดหย่อนของแต่ละคู่ บทความนี้อธิบายหลักการเลือกให้ชัดเจน

หลักการทั่วไป: แยกยื่นเหมาะกับใคร

การแยกยื่นมักให้ผลลัพธ์ที่ดีเมื่อทั้งสองฝ่ายมีรายได้ในระดับใกล้เคียงกัน และแต่ละฝ่ายมีค่าลดหย่อนของตัวเองในสัดส่วนที่ใกล้เคียงกันด้วย เพราะการแยกยื่นเป็นการ "กระจาย" ฐานภาษีออกเป็นสองหน่วย ทำให้แต่ละฝ่ายถูกคำนวณภาษีตามอัตราก้าวหน้าของตนเอง แทนที่จะนำรายได้ทั้งหมดมารวมกันซึ่งอาจดันฐานภาษีรวมให้สูงขึ้นไปอยู่ในขั้นบันไดภาษีที่สูงกว่า

หลักการทั่วไป: รวมยื่นเหมาะกับใคร

ในทางกลับกัน การรวมยื่นมักให้ผลลัพธ์ที่ดีเมื่อฝ่ายหนึ่งมีรายได้น้อยกว่าอีกฝ่ายมาก แต่มีวงเงินค่าลดหย่อนที่ใช้ไม่เต็ม เช่น มีเบี้ยประกันชีวิตหรือเงินสะสมกองทุนเกษียณจำนวนมาก แต่รายได้ของตัวเองต่ำเกินกว่าจะใช้สิทธิลดหย่อนเหล่านั้นได้เต็มจำนวน การยื่นรวมช่วยให้ฝ่ายที่มีรายได้สูงกว่าสามารถนำวงเงินลดหย่อนส่วนที่ "เหลือใช้" ของอีกฝ่ายมาหักออกจากเงินได้รวมได้ ซึ่งถ้าแยกยื่นอาจทำให้วงเงินลดหย่อนส่วนนั้นสูญเปล่าไป

ค่าลดหย่อนส่วนบุคคล 60,000 บาท ไม่ใช่ตัวชี้ขาด

หลายคนเข้าใจผิดว่าการแยกยื่นทำให้ได้ค่าลดหย่อนส่วนบุคคลเพิ่มขึ้น ในความเป็นจริง หากแยกยื่น แต่ละฝ่ายจะได้ค่าลดหย่อนส่วนบุคคลของตนเอง 60,000 บาท ต่อคน ใช้หักกับเงินได้ของตนเอง รวมกันทั้งคู่ก็คือ 120,000 บาท ซึ่งเป็นตัวเลขรวมเท่าเดิมไม่ว่าจะแยกหรือรวมยื่นในกรณีนี้ ดังนั้นค่าลดหย่อนส่วนบุคคลเพียงอย่างเดียวไม่ใช่ปัจจัยชี้ขาดว่าควรเลือกแบบไหน สิ่งที่ชี้ขาดจริง ๆ คือยอดภาษีรวมทั้งคู่ที่คำนวณออกมาต่ำที่สุด ซึ่งต้องพิจารณาจากอัตราภาษีก้าวหน้าที่แต่ละฝ่ายตกอยู่ และการใช้สิทธิลดหย่อนอื่น ๆ ประกอบกันด้วย

ตัวอย่างสมมติเพื่อความเข้าใจ

ตัวอย่างต่อไปนี้เป็นสถานการณ์สมมติเพื่อแสดงหลักการเท่านั้น ไม่ใช่ตัวเลขที่ใช้ได้กับทุกคู่

• กรณี ก — รายได้ต่างกันมาก: สามีมีเงินเดือนสูง ภรรยามีรายได้น้อยแต่มีเบี้ยประกันชีวิตและเงินสะสมกองทุนเกษียณจำนวนมากที่ใช้สิทธิลดหย่อนได้ไม่เต็มเพราะรายได้ของตัวเองต่ำ ในกรณีนี้การยื่นรวมมีแนวโน้มให้ภาษีรวมต่ำกว่า เพราะสามีสามารถใช้ประโยชน์จากวงเงินลดหย่อนส่วนที่เหลือของภรรยาได้
• กรณี ข — รายได้ใกล้เคียงกัน: ทั้งสามีและภรรยามีเงินเดือนใกล้เคียงกัน และต่างฝ่ายต่างมีค่าลดหย่อนของตัวเองเพียงพออยู่แล้ว ในกรณีนี้การแยกยื่นมีแนวโน้มให้ภาษีรวมต่ำกว่า เพราะการกระจายฐานภาษีออกเป็นสองหน่วยช่วยให้แต่ละฝ่ายอยู่ในขั้นบันไดภาษีที่เหมาะสมกับรายได้ของตนเอง แทนที่จะรวมกันแล้วดันฐานภาษีให้สูงขึ้น

วิธีที่แม่นยำที่สุด: คำนวณเปรียบเทียบทั้งสองแบบ

เนื่องจากคำตอบที่ถูกต้องขึ้นอยู่กับตัวเลขเฉพาะของแต่ละคู่ทั้งหมด ทั้งระดับรายได้ ค่าลดหย่อนที่แต่ละฝ่ายมีสิทธิ และโครงสร้างเงินได้อื่น ๆ วิธีที่แนะนำที่สุดคือลองคำนวณทั้งสองสถานการณ์จริง — ยื่นแยกและยื่นรวม — แล้วเปรียบเทียบยอดภาษีรวมที่ต้องจ่าย ก่อนตัดสินใจเลือกแบบใดแบบหนึ่ง สามารถใช้ เครื่องมือคำนวณภาษี ของเราใส่ตัวเลขรายได้และค่าลดหย่อนของแต่ละฝ่ายแยกกัน แล้วลองสลับใส่แบบรวมดูเพื่อเปรียบเทียบผลลัพธ์ได้ทันที

คำถามที่พบบ่อย

บทความที่เกี่ยวข้อง

อ้างอิง

• ประมวลรัษฎากร มาตรา 57 ตรี ว่าด้วยการยื่นรายการและเสียภาษีของสามีภรรยา — กรมสรรพากร
• คู่มือการยื่นแบบแสดงรายการภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ภ.ง.ด. 90/91 — กรมสรรพากร

หมายเหตุ: กฎเกณฑ์การจัดสรรค่าลดหย่อนที่เกี่ยวกับครอบครัวระหว่างคู่สมรสที่แยกยื่นมีรายละเอียดเฉพาะที่อาจปรับปรุงเป็นระยะ ควรตรวจสอบหลักเกณฑ์ล่าสุดจากกรมสรรพากรก่อนยื่นแบบทุกครั้ง เนื้อหานี้เป็นการอธิบายหลักการทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางภาษีเฉพาะบุคคล